W bardzo krótkim czasie dzieci rozpoznają głoski, słowa i gramatykę swego języka ojczystego. Uczą się prawidłowego artykułowania i tworzą stosunkowo wcześnie kompletne zdania.

Kłopoty w tworzeniu mowy lub w jej rozumieniu mogą prowadzić do zaburzeń ogólnego rozwoju.

Dzieci z opóźnieniem w rozwoju mowy mogą mieć później problemy z opanowaniem czytania i pisania.

Do ewentualnych zaburzeń w rozwoju mowy dziecka należy zaliczyć:

	Opóźnienia w rozwoju mowy
	Zaburzenia w rozwoju mowy
	Zaburzenia w artykulacji (Dyslalia) – zaburzenia fonetyczno-fonologiczne
	Ograniczony (ubogi) zasób słów
	Ograniczone rozumienie mowy
	Zaburzenia gramatyki (Dysgramatyzm)
	Niepłynności mowy, jak jąkanie się i Poltern
	Zaburzenia w uczeniu się

Głównym zadaniem naszego koceptu terapii jest otworzenie dziecku nowej, bezstresowej „przestrzeni mowy”.Dziecko może tu odkryć w formie luźnej, zabawowej, terapii zarówno samą mowę jak i radość z jej wykorzystywania.

Indywidualne zdolności i zasoby dziecka będą w ten sposób wzmacniane i wykorzystywane do polepszenia umięjętności mówienia.

Opóźnienia w rozwoju mowy dziecka

Opóźnienia w rozwoju mowy mają różne formy – mogą zawierać się w wielu obszarach mowy, jak wymowa, semantyka, czy gramatyka.

Opanowywanie języka (mowy) nie przebiega zgodnie z wiekiem (stąd opóźnienia), jednak przy pomocy terapeutycznego wsparcia opóźnienia mogą być nadrobione. Najczęściej dotyka to artykulacji – nazywane to jest wówczas „dyslalią”.

Zgłoski bywają w wymowie pomijane niewłaściwie wypowiadane lub zastępowane innymi. Dodatkowo może występować ubogi zasób słów oraz braki w gramatyce.

Zaburzenia w rozwoju mowy dziecka

Opanowywanie mowy (języka) przebiega nieraz z przeszkodami, osiąganie właściwego wiekowi poziomu mowy nie może następować bez pomocy z zewnątrz i wymaga wsparcia w jednym lub wielu obszarach mowy: wymowy, rozumienia, zasób słów, gramatyka.

Zaburzenia artykulacji (dyslalia) – zaburzenia fonetyczno-fonologiczne

Przez dyslalię rozumie się zaburzenia wymowy lub zaburzenia artykulacyjne. W takich przypadkach jedna lub więcej głosek jest błędnie wymawiana, przez inne głoski zastępowane lub po prostu pomijane.

Tak np. dziecko wypowie: „Mama tomm“ zamiast „Mama komm“.

Przy pomijanie niektórych głosek lub zastępowaniu właściwych głosek innymi, bywa dziecko przez osoby obce z trudem rozumiane lub wręcz wcale nie rozumiane.

Dysgramatyzm

Dysgramatyzm oznacza błędne zastosowanie reguł gramatycznych w budowie zdania lub odmianie wyrazów. Polega na:

• Tworzeniu niepełnych zdań/wyrazów
• 
  
• Pomijaniu części zdań (np. orzeczenia)
• 
  
• Stosowaniu błędnych form gramatycznych lub pomijaniu ich
• 
  
• Błędnym stosowaniu rodzajników, przypadków, odmian.
• 
  

Przykłady: "Ich Katja bin."/ "Ball Straße rollt."/ "Mama heim gekommt."/ "…die Igels."

Jąkanie się

Jąkanie się jest zaburzeniem płynności wymowy, występuje często sytuacyjnie i może podlegać wielkim wahaniom.

Sposób występowania, jak i częstość występowania symptomów jąkania się musi być rozgraniczona od niepłynności wymowy uzależnionych rozwojowo, które mogą występować u ok. 75-80% wszystkich dzieci w wieku 3-5 lat w okresie rozwoju mowy. Faza ta trwa z reguły od kilku miesięcy do 1 roku. Podczas jąkania się dochodzi do silnego przerywanego przebiegu wymowy.

Wyraża się to poprzez:

• Powtarzanie sylab lub głosek ("Mu-Mu-Mutti", Me-Me, Me Mutti")
• 
  
• Rozciągnięcia wymowy ("Mmmmutti")
• 
  
• Blokady ("------------Mutti")

Ponadto mogą pojawiać się równoczesne ruchy mięśni twarzy, usztywnienia ciała, zaburzenia oddechu i inne objawy towarzyszące. Naukowcy wychodzą z założenia, że do jąkania dochodzi w wyniku odpowiedniego skumulowania się kilku czynników.

Jednym z warunków występowania jąkania się, podług dzisiejszego stanu wiedzy, jest prawdopodobnie wrodzona gotowość ciała, która odpowiedzialna jest za to, że podczas wysiłku koordynacyjnego podczas mówienia dochodzi do jąkania się.

Zaburzenia myofunkcjonalne

Przy zaburzeniach myofunkcjonalnych występuje błędny sposób przełykania.

Język naciska/prze przed lub między przednimi i bocznymi zębami, podczas gdy środkowa część języka nie unosi się ku twardemu podniebieniu.

Zauważa się przy tym oddychanie ustami, luźne (obwisłe) wargi i małe napięcie całej muskulatury twarzy.

Nierzadko wespół z tymi symptomami występują zaburzenia artykulacyjne (międzyzębne tworzenie głosek) oraz błędy (wady) w uzębieniu i w obrębie szczękowym (ich wadliwe ustawienia).

Dziecięce zaburzenia głosu (chrypka, guzy na strunach głosowych)

Dziecko dotknięte zaburzeniami glosu jest upośledzone w swojej komunikacji słownej (werbalnej). Nierzadko dziecko cierpi na trudności w kontaktach socjalnych.

Dziecięca dziwaczność głosu będą zawsze traktowane w swoim kompleksowym związku przyczynowym.

Powodem występowania i utrzymywania się zaburzeń głosu bywają, oprócz zachowania dzieci, podczas którego dochodzi do niewłaściwego operowania głosem, czynniki uzależnione od rozwoju dziecka, czynniki psychiczne, rodzinne i socjalne.

Z tego powodu efektywna terapia głosu u dzieci wymaga utworzenia wyraźnego obrazu zaburzeń z różnych punktów widzenia w sensie ułożenia terapii multimodalnej (wielorodzajowej).

Mówienie przez nos

Rozróżnia się tu dwa zasadnicze typy zaburzeń mowy:

• Mówienie nosowo brzmiącym głosem, spowodowane nie w pełni rozwiniętym zamknięciem przestrzeni nosowej od przestrzeni ustnej;
  
• w tym przypadku mówi się o otwartym mówieniu przez nos;
• 
  
• Mówienie głosem, w którym nie występują nosowe składowe brzmienia (głoski nosowe, takie jak „n”, „m”, „ng”); mówi się wówczas
  
• o zamkniętym mówieniu przez nos.
• 
  

Może naturalnie wystąpić mieszane mówienie przez nos w przypadku kombinacji obu możliwości.

Zaburzenia w nauczaniu (uczeniu się)

Dyslekcja i dysgrafia

O zaburzeniach takich mówi się, gdy dzieci borykają się z problemami w zakresie opanowania reguł czytania i pisania w tempie swoich rówieśników klasowych.

Często dzieci takie, mimo intensywnego uczenia się, nie potrafią poprawnie czytać lub pisać poszczególne litery, mylą optycznie podobne litery, czy ich kombinacje

(np. b/d, m/n, p/q, ei/ie), mieszają sylaby tak, że wyrazy (słowa) są trudne do rozszyfrowania, mają kłopoty z zapamiętywaniem szeregu wyrazów, czytają z potknięciami i monotonnie, nie potrafią zrozumieć sensu przeczytanego tekstu.

Czytanie staje się dla takich dzieci mordęgą, której będą starały się uniknąć (nie czytając). Problemy te rzutują na samopoczucie, poczucie własnej wartości, na zainteresowania szeroko pojęte, czy na przebieg dalszej drogi szkolnej (nauczania). U takich dzieci zanika radość (chęć) uczenia się,

zaś czytanie i pisanie w szkole staje się udręką

Co to jest „terapia uczenia się“?

Terapia „uczenia się“ jest pomocą pedagogiczno-psychologiczną dla dzeici i młodzieży z zaburzeniami w uczeniu się.

Różnorodność podejścia ukierunkowana jest na założenia uczenia, sytuacji życiowej i osobowości dziecka, jego potrzeby i „mocne strony”, jak i na postawione cele.

Cele „terapii uczenia się“

Dzieci z trudnościami w opanowaniu reguł czytania i pisania są codziennie konfrontowane z tymi problemami, w efekcie czego rozwijają się u nich swoiste zmiany emocjonalne i zmiany w zachowaniu się zarowno w rodzinie, jak i w szkole – temu musi się w trakcie terapii przeciwdziałać.

Główny nacisk w pracy z takim dzieckiem, kładziony jest na zmniejszenie obciążeń psychicznych. Budowanie pozytywnego obrazu własnego u dziecka i z tym związanej motywacji, jest tak samo celem terapii, jak zapewnienie i umożliwienie konkretnie wyczuwalnych, narastających sukcesów, akceptowalnych przez samo dziecko.

Równolegle dąży się do zmiany wpływów otoczenia (środowiska) socjalnego w celu pogłębiania socjalnej integracji dziecka. Wspólnie z dzieckiem wypracowuje się nowe metody uczenia się.

Odkrywanie nowych indywidualnych możliwości i umiejętności uczenia się jest dalszym punktem.

W sposobie postępowania dopasowanym do tempa uczenia się dziecka, pozyskuje ono również emocjonalną pewność w obejściu z mową pisaną.

Prowadzi to do tego, że dotychczasowe nastawienie na nieefektywność uczenia się jest pokonywane.

Przekazywanie pozytywnych przeżyć poprzez pedagogiczne oferty przeżyć dla wielu dzieci, np. podczas wakacji letnich (przykładem są projekty LRS realizowane przez mnie w Praxis Könecke/Stekhan), odgrywają również ważną rolę i bywają przez dzieci bardzo dobrze i chętnie przez dzieci przyjmowane.

Działania, których celem jest złagodzenie sytuacji rodzinnej i szkolnej i które prowadzą do pozytywnych zmian obrazu własnego u dziecka i jego socjalnej integracji, stoją tu na pierwszym miejscu. Praca rodziców stanowi istotny wkład w terapię LRS i powinna doprowadzić do złagodzenia sytuacji.

Terapia uczenia się obejmuje następujące obszary:

	Działania psychoterapeutyczne i terapię systemową (trening refleksyjny, trening koncentracji, trening kompetentnego zachowania socjalnego, przekazywanie startegii prowadzących do rozwiązywania problemów, poradnictwo rodzinne, poradnictwo szkolne)
	Uzyskiwanie postępów w przezwyciężaniu LRS
	Propagowanie percepcji (wizualnej, audytywnej, dotykowej, oraz motoryki)