ZABURZENIA MOWY U DOROSŁYCH

Zaburzenia mowy i wymowy u dorosłych powstają z reguły w następstwie chorób neurologicznych. Przyczyną tego mogą być: udar mózgu (apopleksja), urazy czaszki lub mózgu lub postępujące choroby, jak Multiple Sklerose (MS) czy choroba Morbus-Parkinsona.

 


 

Afazja

Zaburzenia mowy, aż do kompletnej jej utraty, należą do następstw udarów mózgu, czy urazów mózgowo-czaszkowych, których najbardziej obawiają się potencjalni chorzy. Dotknięci tym mają problemy z wykorzystywaniem mowy w sposób sobie dotychczas właściwy. Zaburzenia w znajdywaniu właściwego wyrazu, niekompletne zdania, mieszanie wyrazów lub podobne trudności należą u ludzi dotkniętych afazją do ich „chleba powszedniego”.

 


 

Mowę odkryć ponownie …

Ludzie dotknięci afazją przeżywają drastyczne momenty przełomowe w swoim życiu. Swoboda ruchu ciała afazyka bywa często w efekcie udaru mózgu mocno ograniczona, w wielu przypadkach ludzie ci są zdani trwale na pomoc obcych.

 

Wskutek afazji dochodzi do dodatkowego silnego zaburzenia umiejętności mówienia i/lub rozumienia mowy. Wskutek tego afazycy cierpią również na utratę komunikatywnej swobody: codzienna wymiana myśli poprzez mowę staje się uciążliwa, językowe przekazywanie socjalnych związków, czy odczuć, np. do przyjaciół, czy partnerów życiowych – afazja także w tym względzie staje się ciężarem dla chorego.

 

W Gabinecie stosuje się odpowiednie kierunki terapeutyczne, by terapia dala porządane efekty. Celem terapii w tym przypadku jest umożliwienie afazykowi funkcjonalnego komunikowania, aby mógł on się lepiej w życiu codziennym porozumieć.

 

Główne akcenty terapii kładzie się na ćwiczenia z obszaru systematyki językowej, tu zaś w zakresie mówienia, czytania, pisania i rozumienia mowy, a ponadto umiejętności obchodzenia się z afazją w środowisku domowym.

 


   

Apraksja mowy

Apraksja mowy jest swoistym ograniczeniem (uszczupleniem) zdolności do „programowania“ w mózgu ruchów wymaganych przy mowie (skoordynowaniem ruchów mięśni twarzy, języka, gardła, itd, potrzebnych do tworzenia dźwięków odpowiadających mowie); apraksja mowy jest jednym z możliwych zaburzeń towarzyszących afazji.

 


   

Dysartrofonia/dysartria

Dysartria jest najczęstszym zaburzeniem mowy występującym po udarze mózgu. Chorzy mają ten problem, że ich mowa jest trudno zrozumiała dla ich partnerów rozmów. Dysartria jest zaburzeniem tworzenia głosek.

 

Jeśli dojdą do tego trudności w oddychaniu, zauważalna odmienność dźwięku głosu i/lub melodii mowy, mówi się wówczas o dysartrofonii. Występowanie tych symptomów jest sprawą indywidualną i może się pomiędzy poszczególnymi pacjentami różnić.

 


 

Zaburzenia w przełykaniu (dysfagia)

Zaburzenia w przełykaniu są wielorakie i występują po chorobach w rodzaju udaru mózgu, w zaburzeniach peryferyjnego układu nerwowego, w przypadku guzów nowotworowych w obszarze jamy ustnej i gardła, w przypadku procesów zapalnych w gardle, ale również we wrodzonych defektach budowy jamy ustnej.

 

Nierzadko występują też zaburzenia w przełykaniu uwarunkowane psychogennie. Wraz z narastającym wiekiem występują one wyraźnie częściej i prowadzą poprzez utrudnione lub trudno kontrolowalne przyjmowanie pokarmów do komplikacji. Dokładne i wszechstronne lekarskie badanie przełykania jest bardzo ważnym czynnikiem w dalszej terapii.

 

TOP

 

{mospagebreak} 

 

Zaburzenia głosu

 

Głos ludzki jest ważnym aspektem w komunikacji międzyludzkiej. Powstaje on poprzez współdziałanie i zgranie oddechu, strun głosowych, warg i ruchów aparatu mowy. Współgranie określonych grup mięśni człowieka w swojej całości jest odpowiedzialne za normalny głos.

 

Osobowość człowieka znajduje swój wyraz w jego głosie. Tym bardziej jest więc przytłaczającym, jeśli głos nagle zawiedzie – albo po chorobach organicznych, albo w sytuacjach stresowych, przy silnych obciążeniach psychicznych, przy bezcelowym (nad)używaniu głosu, poprzez zbyt wielki wysiłek, po nadmiernym lub za długim, albo też zbyt głośnym wykorzystaniu głosu.

 

Zaburzenie dźwięku głosu objawia się w surowym (chropowatym), zachrypniętym, ściśniętym lub „umierającym” głosie. Głos jest w takich przypadkach w odniesieniu do obciążalności, obszerności (objętości) i zakresu głosu mniej wydajny. Chrypka, trwająca dłużej niż 4-6 tygodni, powinna być bezwzględnie zbadana przez lekarza, aby w razie potrzeby mogła byćpodjęta stosowna terapia głosu.

 

 

Jąkanie się w przypadku młodzieży i dorosłych

Pod pojęciem „jąkania się” rozumie się częste zaburzenia naturalnej płynności wymowy, takich jak:

 

  • Powtórzenia (sylab lub głosek, wyrazów, części zdania; np. "Ka-Ka-Kaffee")
  •  Rozciągnięcia wymowy (np. "Mmmmilch")
  •  Blokady (np. "------------Mutti", „B-----Bier“)

 

U jąkających się występują często symptomy wtórne, takie jak:

  • Zaburzenia oddechu
  • Napięcia w całym ciele (napięcia mięśni)
  • Grymasy
  • Ruchy głowy i ramion
  • Unikanie określonych sytuacji w rozmowach (przy mówieniu)
  • Unikanie wyrazów, przed którymi ma się lęk
  • Urywanie zdania lub jego przestawianie (przebudowa)
  • Wprowadzanie frazesów dla odsunięcia wyrazu, przed którym czuje się lęk
  • Świadome i nieświadome odczucia negatywne – np. wstyd, poczucie winy.

 

Przerwy w płynnej wymowie mogą wytworzyć strach przed mową.

W następstwie tego próbują niektórzy jąkający się zastępować określone wyrazy innymi, unikają niektórych wyrazów lub wręcz odstępują od wypowiedzi.

 

Jąkanie się, jako zaburzenie płynności wymowy, występuje często w określonych sytuacjach i może podlegać wielkeimu zróżnicowaniu. Dziś wychodzi się z założenia, że musi dochodzić do skumulowania się wielu czynników, aby doszło do rozwoju jąkania się.

 

Jednym z warunków jest, podług dzisiejszego poglądu naukowców, prawdopodobnie wrodzona podatność ciała, który jest odpowiedzialny za to, że podczas wysiłków koordynacyjnych podczas mowy dochodzi do zaburzeń. Tego rodzaju predyspozycja może, ale nie musi, do tego prowadzić, że wystąpi jąkanie się.

 


 

 

Giełkot (mowa bezładna)

Giełkot należy do zaburzeń płynności mowy. W odróżnieniu od jąkania się, podczas którego dochodzi do przerywania płynności mowy, osoba z giełkotem mówi wprawdzie płynnie, ale o wiele za szybko, pospiesznie i niewyraźnie.

Jest to zatem zaburzenie sterowania mową i wymową.

 

Zauważalne jest wysokie tempo mówienia, błędna artykulacja (pomijanie lub zamiana głosek lub sylab, dodawanie głosek), powtórzenia głosek, sylab lub całych wyrazów; przy kontrolowanym mówieniu wyraźne zredukowanie symptomatyki i poprawa zrozumiałości. Permanentna kontrola mowy jest jednak u osób z takim zaburzeniem płynności mowy niemożliwa.

 

Poprzez tę symptomatykę podążanie za wypowiedziami dotkniętego Giełkotem jest dla słuchacza bardzo utrudnione. Zdumiewającym jest to, że ci pacjenci nie mają poczucia zaburzenia mowy. Z reguły na zaburzenia takie zwracają dotkniętemu tą przypadłością uwagę przyjaciele lub rodzina.

 

 

Giełkot może występować także w kombinacji z innymi przypadłościami, jak np.:

 

expand-right

Ograniczona melodyjność mowy

 

expand-right

Zauważalna odmienność oddychania podczas mówienia

 

expand-right Problemy przy planowaniu mowy w odniesieniu do: wyboru wyrazów (nieprecyzyjny dobór wyrazów, względnie problemy z „dotarciem” do właściwego wyrazu), budowy zdania (długie, po części niepełne zdania, ewentualnie powtórzenia fragmentów zdania lub ich opuszczanie) i płaszczyzny tekstu (trudności przy przekazywaniu kompleksowych treści)
expand-right

dyslekcja, dysgrafia

 

 

TOP